وال پست
وال پست چیست؟ معرفی وال پست و راهنمای خرید
آیا تا بهحال به این فکر کردهاید که یک پروفیل فولادی کوچک چطور میتواند ایمنی دیوارهای غیرسازهای را تضمین کند؟ این متن بهزبان ساده کمک میکند تا پاسخ سؤال «وال پست چیست؟» را بهسرعت بفهمید و بفهمید چه زمانی و چگونه باید آن را انتخاب یا جایگزینهایی مثل وال مش را در نظر بگیرید. در ادامه، موارد کلیدی که هنگام جستجو برای اطلاعات فنی و خرید باید بدانید — از ابعاد و ضخامت ورق گرفته تا نوع آبکاری و نکات اجرایی روی بلوکهای هبلکس یا تیغه چینی — بهصورت کاربردی بررسی میشود. همچنین مقایسهای عملی بین وال پست و وال مش ارائه میشود تا تصمیم اقتصادی یا فنی شما را سادهتر کند. اگر دنبال راهنمای اجرای تیغه چینی، برآورد هزینه یا انتخاب مصالح مناسب هستید، بخشهای بعدی پاسخهای روشن و عملی دارند. این معرفی به شما چارچوبی میدهد تا هنگام پرسوجو از فروشنده یا نصاب، سوالهای درست بپرسید و خریدی متناسب با پروژه انجام دهید. برای تصمیمی مطمئنتر، ادامه مطلب را بخوانید تا هر آنچه لازم است درباره وال پست، وال مش و تیغه چینی بدانید، بهدست آورید.
وال پست چیست؟ توضیح ساده و کاربردی برای خریدار
وال پست یک پروفیل فلزی است که برای افزایش پایایی و اتصال دیوارهای غیرسازهای به اسکلت ساختمان به کار میرود و نقش انتقال بارهای جانبی را بین دیوار و سازه اصلی ایفا میکند. وال پست معمولاً در ارتفاعهای معین در امتداد دیوار نصب میشود و با استفاده از نبشی، ناودانی یا پروفیلهای گالوانیزه به دیتیلهای سازهای متصل میگردد. در دیوارهای هبلکس و بلوک سیمانی، اجرای درست وال پست میتواند از جداشدن تیرک و ریزش پوششی جلوگیری کند و رفتار دیوار را در برابر زلزله بهبود دهد. هنگام خرید وال پست باید به ابعاد طولی، ضخامت ورق و نوع آبکاری توجه کنید تا با نیاز پروژه و شرایط محیطی مطابقت داشته باشد.
چه زمانی به وال پست نیاز دارید؟ شاخصهای تصمیمگیری
نیاز به وال پست زمانی شکل میگیرد که دیوار غیرسازهای در معرض نیروی جانبی قابل توجه یا ارتفاع زیاد قرار داشته باشد و اتصال مستقیم بین دیوار و سازه کافی نباشد. اگر دیوار از بلوک سبک مثل هبلکس یا از تیغههای ساخته شده با تیغه چینی تشکیل شده باشد و طول آزاد دیوار بیش از حد مجاز استاندارد باشد، استفاده از وال پست معمولاً توصیه میشود. در پروژههای بازسازی و تبدیل فضای داخلی که دیوارها پیش از نصب اسکلت طراحی شدهاند، وال پست یک راهکار مرسوم برای تضمین ایمنی است. همچنین در شرایط محیطی مرطوب یا خورنده، جنس و پوشش وال پست باید بهگونهای انتخاب شود که خوردگی باعث تضعیف اتصال نشود.
وال پست های فلزی به عنوان اجزای حیاتی برای حفظ استحکام و یکپارچگی دیوارها در برابر نیروهای جانبی شناخته می شوند. این سازه ها با اتصال دیوار به اسکلت اصلی ساختمان، از ریزش آن در هنگام وقوع حوادثی مثل زلزله جلوگیری می کنند. با این حال وال پست های فلزی در شرایط به خصوصی مانند زلزله سال 96 ایران و 2023 ترکیه، چند مورد از معایب بزرگ خود را نمایان کردند. وزن زیاد وال پست ها در کنار اجرای سخت آن ها، باعث شده بود که ساختمان سازان زیادی به اجرای آن رغبت نداشته باشند و اگر هم داشتند، همین وزن بالا تبدیل به پاشنه آشیل ساختمان شده بود و آن را بعد از روی دادن زلزله سرنگون کرده بود.
با این حال وال مش موفق شده به عنوان یک جایگزین مدرن و هوشمندانه خودش را مطرح کند. این سیستم با کاهش چشمگیر هزینه ها، وزن سبک، اجرای آسان و سریع و جلوگیری از ترک خوردگی دیوار، نه تنها در بودجه شما صرفه جویی می کند، بلکه ایمنی و پایداری سازه را نیز افزایش می دهد. دیوارهایی یکپارچه و مقاوم را تصور کنید که در برابر زلزله های شدید نیز استوار میمانند، بدون آن که ذره ای ترک بردارند. وال مش این رویا را به واقعیت تبدیل می کند، پس چرا به سراغ روش های قدیمی و پرهزینه بروید؛ آن هم در حالی که وال مش راه حلی مدرن و کم هزینه را پیش روی شما قرار می دهد؟
مزایا و معایب استفاده از وال پست چیست؟
اجرای وال پست در سازه تاثیر مستقیم بر ایمنی دیوارها و عملکرد کلی ساختمان دارد و به همین دلیل بررسی مزایا و محدودیت های آن اهمیت زیادی دارد.
از مهم ترین مزایای وال پست می توان به افزایش مقاومت دیوار در برابر زلزله, کاهش احتمال فروپاشی میانقاب ها, بهبود عملکرد دیوار تحت بارهای باد و طوفان, و افزایش یکپارچگی و پایداری دیوارهای غیرسازه ای اشاره کرد. این سیستم با انتقال بارهای جانبی به فریم سازه، شدت آسیب دیدگی دیوار را در شرایط بحرانی کاهش می دهد.
در کنار این مزایا، اجرای وال پست با برخی محدودیت ها نیز همراه است؛ از جمله افزایش هزینه ساخت, کاهش جزئی فضای داخلی در برخی پروژه ها, و ضرورت مهاربندی صحیح به اسکلت ساختمان. این موارد در صورتی که اجرای اصولی رعایت نشود می توانند بر کارایی نهایی اثر بگذارند، اما در مقایسه با نقش سازه ای وال پست، این محدودیت ها قابل مدیریت هستند.
برای افرادی که مسئولیت تهیه تجهیزات و مصالح یک پروژه ساختمانی را بر عهده دارند، آشنایی دقیق با کارکرد وال پست، مزایا، معایب و الزامات نصب آن ضروری است؛ زیرا انتخاب و اجرای صحیح این سیستم تاثیر قابل توجهی بر ایمنی نهایی سازه خواهد داشت.
انواع وال پست و جنسهای متداول
وال پستها از نظر جنس و شکل پروفیل متنوعاند؛ انواع رایج شامل وال پست نبشی، وال پست ناودانی و وال پست گالوانیزه هستند که هر کدام مزایا و کاربردهای مشخصی دارند. وال پست گالوانیزه برای محیطهای مرطوب مناسبتر است و عمر مفید بیشتری در برابر خوردگی ارائه میدهد. ابعاد متداول وال پستها در بازار شامل طولهای 20 تا 300 سانتیمتر و ضخامتهای ورق 2 میلیمتر یا بیشتر است که بسته به نیاز سازه انتخاب میشوند. برای پروژههایی که محدودیت فضا یا وزن دارند، نمونههای کوتاهتر و سبکتر موجود است که نصب سریعتر و حملونقل سادهتری دارند. در هنگام انتخاب، به مشخصات فنی از جمله عرض بال، ضخامت ورق و نوع سوراخکاری برای پیچ و اتصال توجه کنید تا نیازی به عملیات اضافی در محل نباشد.
انواع وال پست بر اساس اجرا
بر اساس روش به کارگیری، وال پستها به دو نوع عمودی و افقی مورد استفاده قرار میگیرند. وال پستهای عمودی طول دیوار و والپستهای افقی ارتفاع دیوار را در مقابل نیروهای خارج صفحه محافظت میکنند. در عین حال اجازه حرکت اندک در جهت داخل صفحه را به دیوار میدهند. برای اجرای مناسب سیستم وال پست برای یک دیوار غیرسازهای باید از انواع مختلف والپست استفاده کرد. انواع مورد نیاز و تعداد مورد نیاز در هر مکان طبق ضوابط بیان شده در آیین نامهها مشخص میگردد. به طور کلی انواع مختلف وال پست به صورت زیر هستند:
وال پست کناری یا وادار کناری
وال پست کناری یا وادار کناری یک ناودانی به شکل U است که میتواند دیوار را از یک سمت در جهت داخل و خارج از صفحه حفظ نماید. عرض این وال پست کمی بیشتر از ضخامت دیوار غیرسازهای است، چرا که دیوار باید از هر دو طرف در بین لبههای ناودانی والپست کناری قرار بگیرد. در نتیجه بسته به دیوارهای مختلف وال پستهای کناری با عرضهای مختلف ساخته میشوند. طول والپست کناری تقریبا به اندازه طول دیوار غیرسازهای است. بنابراین بیشتر این نوع وال پستها طولی تا حدود سه متر دارند. لبههای ناودانی وال پستهای کناری که بال والپست نام دارند، با طول معمولا 5 سانتی متر ساخته میشوند (بعضی از تولید کنندگان اقدام به تهیه والپست کناری با طول بال کمتر میکنند. در نتیجه والپست کارایی لازم را نخواهد داشت). بر روی ناودانی وال پستهای کناری سوراخهایی لوبیایی شکل برای اتصال میلگردهای بستر به آنها وجود دارد. اتصال والپست کناری از بالا و پایین به سازه اصلی انجام میشود. این نوع وال پستها هم در سازه فولادی و هم در سازه بتنی قابل استفاده هستند. اتصال وال پست کناری به سازه اصلی باید طبق دیتیل اجرایی مشخص شده در آیین نامهها به صورت دقیق صورت گیرد وگرنه ممکن است به هیچ وجه کارایی مناسب را نداشته باشد. در تمام دیوارهای غیرسازهای از وال پست کناری استفاده نمیشود، بلکه تنها در دیوارهایی که شرایط مشخصی دارند این وال پست به کار میرود.
وال پست میانی یا وادار میانی
وال پست میانی مقطعی به شکل H دارد. این والپست شکلی شبیه یک تیرآهن نازک دارد و با جوشکاری سه صفحه مستطیلی شکل به هم تولید میشود. این نوع وال پست در میان یک دیوار غیرسازهای به کار میرود. در دیوارهایی که طول یا ارتفاع زیادی دارند والپست میانی در داخل دیوار قرار میگیرد و دیوار را در مقابل نیروهای خارج صفحه حفظ میکند. در اثر نیروهای خارج از صفحه دیوار مستعد شکم پیدا کردن و سپس ریزش است که این وال پست از این امر جلوگیری میکند. عرض وال پست میانی بر اساس ضخامت دیوار غیرسازهای تعیین میشود، چرا که دیوار باید در هر دو طرف بین دو لبه والپست میانی قرار گیرد. لبههای وال پست میانی در در دو طرف دیوارهای هر دو طرف قرار میگیرند و استحکام دیوار را در مقابل نیروهای خارج صفحه افزایش میدهند. لبههای والپست میانی در هر طرف حدود 5 سانتی متر است. وال پست میانی هم ممکن است به صورت افقی و هم به صورت عمودی استفاده شوند. بر روی وال پست میانی که به صورت عمودی به کار میروند سوراخهای لوبیایی وجود دارند که برای قرار گرفتن انتهای مفتول میلگردهای بستر به کار میروند. دو انتهای والپست میانی اگر به صورت عمودی به کار رود در پایین و بالا و اگر به صورت افقی به کار رود در سمت چپ و راست باید دقیقا مطابق دیتل آیین نامههای ساختمانی به سازه اصلی متصل شوند. این نوع والپست نیز هم در اسکلتهای بتنی و هم در اسکلتهای فلزی قابل استفاده هستند. در تمام دیوارهای غیرسازهای نیاز به استفاده از وال پست میانی نیست و تنها در دیوارهایی به کار میروند که طول یا ارتفاع زیادی دارند. در یک دیوار غیرسازهای ممکن است نیاز به استفاده از بیش از یک والپست میانی نیز باشد.
وال پست منقطع
وال پست منقطع یا ناودانی منقطع شبیه وال پست کناری است با این تفاوت که طول کوتاهتری دارد. این نوع والپست معمولا طولی بین 10 تا 50 سانتی متر دارند. اما معمولترین آنها وال پستهای منقطع 20 و 40 سانتی متری هستند. طول لبهها یا بال این نوع والپست حدود 7 سانتی متر است ساخته میشود. والپستهای منقطع در لبههای طرفین و بالایی دیوارهای غیرسازهای استفاده میشوند. والپست منقطع در طرفی از دیوار غیرسازهای به کار میرود که دیوار باید به سازه اصلی متصل شود (در چپ یا راست به ستون و در بالا به زیر تیر فوقانی). در اسکلتهای بتنی وال پستهای منقطع توسط پیچ و رول بولت به سازه متصل میشوند. در اسکلتهای فلزی این قطعات ناودانی شکل به اسکلت جوش میشوند. در اتصال دیوارهای غیرسازهای به سازه اصلی طول والپستهای منقطع، تعداد و حتی ضخامت آنها بسته به اهمیت ساختمان تعیین میگردد اما در ساختمانهای مسکونی عادی در طرفین دیوار معمولا از وال پستهای منقطع با طول 40 سانتی متر استفاده میکنند و در بالای دیوار از وال پستهای منقطع 20 سانتی متری استفاده میشود. بر روی این نوع وال پست نیز سوراخهای لوبیایی برای قرار گرفتن انتهای مفتولهای میلگردهای بستر تعبیه شده است. طول وال پستهای منقطع، تعداد وال پستهای منقطع و ضخامت آنها در هر طرف و مکان استفاده از آنها توسط طراح و محاسب طبق دیتیل بیان شده در آیین نامههای ساختمانی تعیین میشوند. وال پستهای منقطع باید در هر طرف دیواری که به سازه اصلی متصل میشود به کار رود و در این مسأله استثنائی وجود ندارد. والپست منقطع هم در سازه بتنی و هم در سازه فولادی قابل استفاده است.
نبشی منقطع
نبشی منقطع نبشیهایی از جنس ورق گالوانیزه هستند که هر کدام از آنها میتوانند در یک طرف یک دیوار قرار گیرند. این نبشیها نیز در اتصال دیوار غیرسازهای با سازه اصلی به کار میروند. هر دو نبشی منقطع میتوانند عملکردی مانند یک وال پست منقطع را داشته باشند. در فرآیند ساخت نبشیهای منقطع بر روی آن شیارها یا برآمدگیهایی ایجاد میشوند. این شیارها باعث افزایش استحکام نبشی منقطع در مقابل خم شدن است. به واسطه وجود این شیارها با وجودی که معمولا ورقی که نبشی منقطع از آن ساخته میشود ضخامت کمتری نسبت به ورق استفاده شده در وال پست منقطع دارد، استحکام نبشی منقطع کاملا قابل قبول بوده و آیین نامههای مقررات ساختمان استفاده از آنها را منع نمیکنند. لبههای نبشی منقطع معمولا 10 و 7 سانتی متر هستند که لبه 7 سانتی متری به سازه اصلی و لبه 10 سانتی متری برای نگه داشتن دیوار در یک طرف آن استفاده میشود. از آنجایی که هر نبشی منقطع نگه دارنده دیوار در یک سمت آن است و نیاز ندارد که مانند وال پست منقطع کناره دیوار بین دو لبه آن قرار گیرد، در بعضی ساختمانها امکان به کارگیری آن پس از اجرای دیوار نیز میباشد. حتی در بعضی ساختمانهایی که در زمان ساخت دیوار مقاوم سازی دیوارهای غیرسازهای در زمان ساخت انجام نشده است، ممکن است بتوان از نبشی منقطع برای مقاوم سازی استفاده کرد.
مقایسه وال پست و وال مش: انتخاب اقتصادی یا فنی؟
وال مش یک راهکار نوین مبتنی بر فناوری کامپوزیت سیمانی تقویتشده با منسوج (FRCM) است که در پیوست ششم استاندارد 2800 و راهنمای ACI 549 بهعنوان روش مقاومسازی دیوارهای غیرسازهای معرفی شده است. در مقایسه با وال پست، وال مش با قرارگیری نوارهای مش فایبرگلاس و اجرای پلاستر معدنی روی آن، سختی و چسبندگی یکنواختی ایجاد میکند که دیوار را در برابر لنگرهای برونصفحه زلزله مقاوم میسازد. مزیت مهم وال مش حذف وادارها، تیرکها و نیاز به میلگرد بستر است که باعث کاهش هزینهها و تسریع اجرا میشود؛ برخی منابع نشان میدهند این روش میتواند بین 30 تا 40 درصد در هزینه صرفهجویی کند. از سوی دیگر وال پست در مواقعی که اتصال مکانیکی مستقیم به اسکلت و انتقال بار بزرگ مورد نیاز است، عملکرد بهتری دارد و در دیوارهای بسیار بلند یا باربر جزئی ترجیح داده میشود.
راهنمای خرید وال پست: مشخصات فنی، قیمت و نصاب
پیش از خرید وال پست، فهرستی از پارامترهای فنی تهیه کنید؛ طول موثر، ضخامت ورق، نوع پوشش ضدزنگ و ابعاد سوراخهای نصب باید منطبق با نقشهها و محاسبات سازهای باشند. بودجه را با توجه به قیمتهای واحد بازار بررسی کنید؛ نمونههای کوتاهتر و نازکتر قیمت پایینتری دارند اما برای کاربردهای سازهای مناسب نیستند. در صورت استفاده همزمان با تیغه چینی بهتر است نوع اتصالات و زمانگیرش ملات یا چسب را با تأمینکننده در میان بگذارید تا مشکلات اجرایی کاهش یابد. هنگام انتخاب پیمانکار یا نصاب، از تجربه در نصب وال پست روی بلوکهای هبلکس یا دیوارهای تیغهای مطمئن شوید و نمونه کارهای عملی بخواهید. فروشندگانی مانند مانا بلوک میتوانند مشخصات محصول و توصیههای اجرایی را فراهم کرده و برای خرید بستههای متناسب با پروژه مشاوره ارائه دهند.
نکات اجرایی و نگهداری پس از نصب
در زمان نصب وال پست دقت کنید که شاقول و تراز بودن پروفیل حفظ شود و پیچها با گشتاور مناسب سفت شوند تا از ایجاد نقاط تمرکز تنش جلوگیری گردد. در مناطق با رطوبت یا شرایط خورنده از وال پستهای گالوانیزه یا پوشش اپوکسی استفاده کنید تا نیاز به تعمیرات زودهنگام کاهش یابد. بررسی دورهای اتصالات در بازههای زمانی مشخص، مخصوصاً پس از رویدادهای لرزهای، به شناسایی شلشدگی یا خوردگی کمک میکند. اگر تصمیم به استفاده از وال مش گرفتهاید، هماهنگی زمانبندی اجرای پلاستر و کنترل ضخامت لایه به حصول عملکرد طراحیشده کمک میکند و اجرای آن پس از دیوارچینی باعث سهولت در اجرا خواهد شد. برای دریافت مصالح با استاندارد و خدمات نصب میتوانید از کارشناسان فروش مانند مانا بلوک درخواست لیست فنی و زمانبندی نصب نمایید تا سفارش متناسب با شرایط پروژه شما تأمین شود.
اجرای والپست در دیوارهای بلوکی
اکثر دیوارهای غیرسازهای از انواع مختلف بلوک ساخته میشود. در نتیجه بررسی نکات اجرایی وال پست در این نوع دیوارها بسیار اهمیت دارد. مطابق پیوست ششم استاندارد 2800 برای تمامی دیوارهای بلوکی ساخته شده از بلوکهای سفالی، بلوک سیمانی ، بلوکهای هبلکس، AAC و غیره باید از والپست استفاده کرد. در دیوارهای بلوکی جداسازی در جهت داخل صفحه و مهار در جهت خارج صفحه میتواند توسط وال پستهای U شکل در طرفین دیوار بین دیوار و ستونهای کناری سازه و بالای دیوار بین دیوار و تیرفوقانی سازه انجام شود. وال پستهای U شکل میتوانند به صورت منقطع یا پیوسته طراحی شوند. توجه شود که استفاده از نبشیهای سرتاسری کنار ستون باعث افزایش سختی سازه میشود و این افزایش سختی مطابق با محاسبات انجام شده طبق طراحی نباشد. همچنین المانهای نبشی ذاتا سختی قابل توجهی دارند و در این حالت انتقال نیرو از سازه به این نبشیها میتواند باعث کمانش نبشیها شوند. در پیوست ششم استاندارد 2800 تنها در مورد سازههای بیمارستانی استفاده از نبشیهای سرتاسری بیان شده است که البته این نبشیهای سرتاسری نیز در پایین به کف و در بالا به تیر فوقانی متصل نیستند. به طور خلاصه استفاده از نبشیهای سرتاسری میتواند تغییرات زیادی در طراحی ایجاد کند و استفاده از آن باید بسیار با ملاحظه و احتیاط صورت گیرد. به همین دلیل در اکثر مواقع ترجیح استفاده از والپستهای منقطع یا نبشیهای منقطع است.
معمولا در دو طرف دیوار بین دیوار و ستون از وال پستهای منقطع 40 سانتی متر استفاده میکنند به نوعی که فاصله بین هر دو وال پست منقطع حدود یک متر در نظر گرفته میشود. در بالای دیوار بین دیوار و تیر فوقانی نیز معمولا از والپستهای منقطع 20 سانتی متری استفاده میشود. عرض والپستهای منقطع به گونهای در نظر گرفته میشود که بالهای وال پست در دو طرف دیوار قرار بگیرند. وال پستهای منقطع به سازه اصلی متصل میشوند. این اتصال در سازههای بتنی توسط رول بولت انجام میشود و در اسکلتهای فلزی توسط جوشکاری صورت میگیرد. فاصله بین والپستهای منقطع و دیوار چه در طرفین و چه در بالای دیوار توسط مواد ارتجاعپذیر مانند پشم سنگ ضد رطوبت یا یونولیت پر میشوند. ضخامت این ماده ارتجاعپذیر مطابق میزان درز انقطاع مناسب که در بالا توضیح داده شد در نظر گرفته میشود.
در اجرای سیستم وال پست نباید اتصالات وال پست به سازه در قسمتهای حساس سازهای انجام شود. به طور مثال وادارهای عمودی نباید در ناحیه حفاظت شده تیر به تیر متصل شوند. این مطلب در آیین نامه صراحتا بیان شده است که در صورت اتصال وادار در ناحیه حفاظت شده تیر استحکام سازه در زمان اعمال نیروهای جانبی دچار مشکل خواهد شد. به طور تقریبی طول ناحیه حفاظت شده تیر از لبه ستون حدود 2 برابر ارتفاع تیر میباشد. باید دقت شود در این محدوده اتصال واداری به تیر متصل نشود.
در دیوارهای بلوکی علاوه بر والپست باید از میلگردهای بستر یا بستهای فولادی نیز استفاده شود. میلگردهای بستر مفتولهای فولادی هستند که به شکل مورب یا نردبانی ساخته میشوند. بستهای فولادی تسمههای فلزی فولادی هستند که روی آنها سوراخهای برای پیچ شدن وجود دارد. در دیوارهایی که برای ساخت آنها از ملات ماسه سیمان استفاده میشود از میلگردهای بستر بین رجهای بلوکهای چیده شده استفاده میشود. در هر چند رج بلوک چیده شده (بستگی به درجه اهمیت ساختمان دارد، اما معمولا برای ساختمانهای معمولی یک رج در میان از میلگردهای بستر استفاده میکنند) یک میلگرد بستر قرار داده میشود و مفتولهای دو انتهایی میلگردهای بستر را در سوراخهای لوبیایی موجود در بالهای وال پستهای منقطع یا وال پست میانی قلاب میشوند. سوراخ لوبیایی بر روی وال پستها به این دلیل به شکل لوبیایی ساخته شدهاند که در هنگام اعمال نیروهای جانبی به ساختمان برای دیوار آزادی حرکتی اندکی در جهت داخل صفحه وجود داشته باشد.
بستهای فولادی که بستهای دوخت هم نام دارند برای دیوارهایی که در آنها از ملات بستر نازک (ضخامت ملات کمتر از 3 میلی متر) یا چسبهای پلی یورتان استفاده شده است، به کار میروند. بستههای دوخت روی هر دو بلوک قرار میگیرد و به آنها پیچ میشوند. بنابراین هر دو بلوک کنار هم به طور محکمی به هم متصل میشوند. بستهای فولادی برای دیوارهای ساخته شده از بلوکهای هبلکس و AAC مورد استفاده قرار میگیرند.
توصیه میشود از آنجایی که انتهای بالایی دیوار غیرسازهای به زیر تیر فوقانی مهر نمیشود در رج بالایی دیوار از میلگرد بستر یا بست فولادی استفاده شود تا جلوی حرکات خارج صفحه انتهای بالایی دیوار در زمان اعمال نیروهای جانبی به سازه را بگیرد. مطابق مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان در مواردی که نیاز است میلگردهای بستر و بستهای فولادی باید از جنس فولاد ضد زنگ یا فولاد گالوانیزه و یا میلگرد آج دار سرد نورد شده ساخته شده باشند. استفاده از میلگرد بستر و بستهای فولادی هر دو در مهار دیوار در راستای خارج صفحه تاثیر مثبت بسیار زیادی دارند.
اجرای وال پست میانی یا وادار میانی عمودی
وال پست میانی یا وادار میانی همان طور که گفته شد المانی H شکل است که در میان دیوار به کار میرود. والپست میانی در هر طرف دو بال دارد که در بالهای آن مانند وال پست U شکل سوراخهای لوبیایی برای قرار گرفتن انتهای میلگردهای بستر تعبیه شده است. در صورتی که طول دیوار غیرسازهای از مقدار مجاز بر اساس طراحی (طبق آیین نامه حداکثر طول آزاد دیوار غیرسازهای 4 متر است) بیشتر باشد، از وال پست میانی یا وادار میانی برای حفظ و نگهداری دیوار استفاده میشود. این والپست میانی باید به گونهای متصل شود که جلوی آزادی حرکت اندک دیوار در جهت داخل صفحه را نگیرد اما دیوار را کاملا در جهت خارج صفحه مهار کند. برای رسیدن به این مقصود و کسب عملکرد مناسب اتصالهای بالا و پایین وال پست میانی بسیار مهم هستند و باید با دقت اجرا شوند. طبق این ضابطه دیوارهای با طول اندک مانند دیوارهای سرویسهای بهداشتی و حمام و … نیازی به استفاده از والپست میانی یا وادار میانی ندارند.
اتصال والپست میانی در پایین به کف سازه باید به صورت اتصال مفصلی باشد. در اسکلتهای بتنی اتصال مفصلی در پایین وال پست را به پلیت کاشته شده در بتن کف متصل میکند. در اسکلتهای بتنی اتصال مفصلی بین وال پست و اسکلت فلزی پایین انجام میشود. اتصال مفصلی به گونهای است که انتهای وال پست میانی به هیچ وجه در داخل صفحه کف سازه (در جهات X و Y) نمیتواند جابجا شود. اما این اتصال اجازه انحراف اندک انتهای دیگر والپست میانی را حول محل اتصال وال پست به کف سازه را میدهد (دوران اندک وال پست حول محل اتصال وال پست میانی و کف سازه). اصطلاحا این اتصال، اتصال گیردار نمیباشد (اتصال گیر دار اتصالی است که کاملا به صورت صلب بوده و اجازه حرکت در هیچ جهت X، Y و Z و همچنین اجازه دوران در هیچ جهتی را نمیدهد).
اتصال والپست میانی در انتهای بالایی آن در زیر تیر باید به صورت کشویی باشد. اتصال کشویی اجازه حرکت وال پست میانی در درون خود را در جهت داخل صفحه میدهد. اما هیچ گونه حرکت خارج صفحه برای وال پست میانی امکانپذیر نیست، چرا که بالهای اتصال کشویی دو طرف والپست میانی را گرفتهاند و از رخ دادن این مساله جلوگیری میکنند. اتصال کشویی معمولا از دو نبشی یا از یک المان U شکل شبیه وال پست منقطع ساخته میشود. دو نبشی یا المان U شکل در اسکلتهای بتنی به زیر تیر رول بولت میشود و در اسکلتهای فلزی به تیر فلزی بالایی جوش میشوند. انتهای بالایی وال پست میانی درون اتصال کشویی قرار میگیرد.
تعداد وال پستهای میانی بستگی به طول دیوار دارد. تعداد والپستهای میانی باید اندازهای باشد که هیچ قسمت آزاد دیوار طولی بیشتر از 4 متر نداشته باشد. در دیوارهای خارجی روی سطح وال پست میانی یا وادار میانی باید به وسیله پشم سنگ ضد رطوبت پوشانده شود. این مساله کمک بسیار زیادی در عایق بندی و جلوگیری از انتقال حرارت بین داخل خانه و خارج خانه میکند و در نتیجه از هدر رفت انرژی جلوگیری میشود. اتصال میلگردهای بستر به والپست میانی کاملا شبیه اتصال آنها به والپستهای منقطع دو طرف دیوار از طریق سوراخهای لوبیایی روی وال پست میانی است.
اجرای والپست انتهایی یا وادار
در دیوارهای بلوکی خارج از قاب سازهای در طرفی که دیوار به تیر ختم نمیشود نیاز به استفاده از وال پست کناری یا وادار است. در غیر این صورت با کوچکترین نیروی لرزهای دیوار میتوان دچار فروریزش شود. البته لازم به ذکر است که در دیوارهای داخلی که یک طرف آنها آزاد است و طول آنها از 1.5 متر بیشتر نیست، به دلیل طول کم دیوار نیاز به اجرای وادار انتهایی نمیباشد. اما برای دیوارهای یک طرف آزاد که طولی بیش از 1.5 متر دارد حتما باید وادار انتهایی اجرا گردد. در این حالت وادار نقشی مشابه ستون ایفا میکند. در این حالت وال پست کناری یا وادار نباید آزادی حرکتی در هر دو جهت خارج و داخل صفحه داشته باشد. اتصال انتهای وادار در بالا به صورت اتصال تلسکوپی و در پایین به صورت اتصال مفصلی است.
در اتصال تلسکوپی از 4 نبشی استفاده میشود. این 4 نبشی بر روی پلیتی که به اسکلت فلزی جوش شده است یا در اسکلت بتنی کاشته شده است، جوش میشوند به طوری که در داخل خود یک فضای مستطیلی شکل برای قرار گرفتن وادار ایجاد میکنند. والپست کناری یا وادار زمانی که داخل این فضای مستطیلی شکل ساخته شده با این 4 نبشی قرار میگیرد در هیچ کدام از جهات X و Y اجازه حرکت نخواهد داشت. باید دقت شود که وال پست کناری در اتصال تلسکوپی به نبشیها جوش نمیشود. عدم جوشکاری نبشیها در اتصال تلسکوپی باعث میشود که تیر بالایی و والپست انتهایی به هم مقید نباشند. در این حالت معمولا طول وال پست کناری یا وادار را حدود 2.5 سانتی متر کمتر از ارتفاع کف طبقه تا تیر بالایی میگیرند. در این صورت در صورت نشست ساختمان و خیز برداشتن تیر فوقانی بار بر روی وادار وارد نمیشود. در حالت استفاده از وال پست کناری جزئیات اتصال دیوار غیرسازهای مشابه جزئیات اتصال دیوار به ستون است. در این حالت نیز باید بین دیوار و والپست کناری یا وادار درز انقطاع با ضخامت مناسب در نظر گرفته شود و درز انقطاع با مواد ارتجاعپذیر مناسب پر شوند. در این حالت نیز از میلگردهای بستر یا بستهای فولادی استفاده میشود.
اجرای وال پست میانی افقی یا وادار افقی
طبق آیین نامه در دیوارهای بلوکی با ارتفاع بیشتر از 3.5 متر باید با استفاده از یک المان افقی فولادی ارتفاع آزاد دیوار را کاهش داد. در این حالت باید از وال پست افقی یا وادار افقی استفاده کرد که به آن تیرک نیز گفته میشود. وادار افقی در ارتفاعی (ارتفاع اجرای والپست بستگی به طراحی دارد) به صورت افقی بین رجهای بلوکهای چیده شده دیوار قرار میگیرد و دیوار را به دو قسمت بالای خود و پایین خود تقسیم میکند. وادار افقی در بالا و پایین خود بالهایی دارد که بلوکهای دیوار قسمت بالایی و پایینی در آن قرار میگیرند. به عبارت دیگر وادار افقی نیز مانند وادار میانی از ساختاری H شکل تشکیل شده است. به همین دلیل برای اجرای وادار میانی میتوان از المان H شکل استفاده کرد.
در این حالت برای این که عمل جداسازی دیوار از قاب سازهای به نحوی کارآمد انجام شود، نیاز است که در دو طرف تیرک، وادار افقی به وادارهای عمودی متصل شود. طبق آیین نامه اتصال مقید وادار افقی به ستون ممنوع میباشد. دلیل این امر این است که نباید هیچ گونه قیدی که باعث وارد شدن نیروی شدید و سختی به وسط ستون است وجود داشته باشد. چون در این صورتی در هنگام زلزله ممکن است وضعیتی مشابه وضعیت ستون کوتاه پیش بیاید و در این صورت ستون بسیار آسیبپذیر شده و امکان فرو ریختن آن بسیار زیاد است. بنابراین طبق پیوست ششم استاندارد 2800، وادارهای میانی در دو طرف مقید به وادارهای عمودی میشوند. این وادارهای عمودی باید از طرفین قاب یک متر فاصله داشته باشند (دلیل این مساله این است که اتصالهای بالایی و پایینی وادارهای میانی متصل به وادار افقی در ناحیه حفاظت شده تیر انجام نشود).
اتصال دو انتهای وادار میانی یا تیرک با ستون به صورت اتصال نشیمن میباشد. برای ایجاد اتصال نشیمن ابتدا نبشیها یا ناودانیهایی در اسکلت بتنی به ستون رول بولت میشوند یا در اسکلت فلزی به ستون جوش میشوند. سپس دو انتهای وادار افقی درون این نبشیها یا ناودانیها مینشیند. این نبشیها یا ناودانیهای نشیمن به وادار افقی جوش نمیشوند و وادار افقی آزادی حرکت افقی اندکی روی آنها خواهد داشت. باید دقت شود که طول وادار افقی حدود 6 (3 سانتی متر برای هر طرف) سانتی متر از عرض قاب کمتر گرفته شود و انتهای هر وادار افقی با ستون قاب همان فاصله حدود 3 سانتی متری درز انقطاع را داشته باشد. در این صورت در زمان زلزله یا نیروهای جانبی دیگر وارد شده به سازه، در حالی که وادار افقی از حرکت ارتفاع دیوار در جهت خارج صفحه جلوگیری میکند، مانعی در مقابل آزادی حرکتی افقی که برای دیوار داخل صفحه به حساب میآید، ایجاد نمیکند.
نکته دیگری که در اجرای وادارهای افقی بسیار مهم است این است که وادار افقی وظیفه تحمل سنگینی قسمتی از دیوار که بالای آن ساخته میشود را ندارد. در نتیجه در زمان اجرای وادار میانی ابتدا باید قسمتی از دیوار که در زیر وادار افقی قرار میگیرد ساخته شود و سپس وادار افقی به طور کامل بر روی دیوار قرار بگیرد و بعد قسمت بالایی دیوار اجرا شود. در این حالت وزن قسمت بالایی دیوار که به وادار میانی وارد میشود به قسمت پایینی دیوار انتقال پیدا میکند و وادار افقی تحمل کننده وزن قسمت بالایی دیوار نخواهد بود.

انتخاب هوشمند برای دیواری ایمن: راهنمای سریع تصمیمگیری بین وال پست و وال مش
وال پست های فلزی به عنوان اجزای حیاتی برای حفظ استحکام و یکپارچگی دیوارها در برابر نیروهای جانبی شناخته می شوند. این سازه ها با اتصال دیوار به اسکلت اصلی ساختمان، از ریزش آن در هنگام وقوع حوادثی مثل زلزله جلوگیری می کنند. با این حال وال پست های فلزی در شرایط به خصوصی مانند زلزله سال 96 ایران و 2023 ترکیه، چند مورد از معایب بزرگ خود را نمایان کردند. وزن زیاد وال پست ها در کنار اجرای سخت آن ها، باعث شده بود که ساختمان سازان زیادی به اجرای آن رغبت نداشته باشند و اگر هم داشتند، همین وزن بالا تبدیل به پاشنه آشیل ساختمان شده بود و آن را بعد از روی دادن زلزله سرنگون کرده بود.
با این حال وال مش موفق شده به عنوان یک جایگزین مدرن و هوشمندانه خودش را مطرح کند. این سیستم با کاهش چشمگیر هزینه ها، وزن سبک، اجرای آسان و سریع و جلوگیری از ترک خوردگی دیوار، نه تنها در بودجه شما صرفه جویی می کند، بلکه ایمنی و پایداری سازه را نیز افزایش می دهد. دیوارهایی یکپارچه و مقاوم را تصور کنید که در برابر زلزله های شدید نیز استوار میمانند، بدون آن که ذره ای ترک بردارند. وال مش این رویا را به واقعیت تبدیل می کند، پس چرا به سراغ روش های قدیمی و پرهزینه بروید؛ آن هم در حالی که وال مش راه حلی مدرن و کم هزینه را پیش روی شما قرار می دهد؟
وال پست و وال مش هر کدام راهحل متفاوتی برای پایداری دیوارهای غیرسازهای ارائه میدهند؛ نکته کلیدی این است که معیار انتخاب باید بر اساس رفتار در برابر بار جانبی، شرایط محیطی و محدودیتهای اجرایی باشد، نه صرفاً قیمت. برای اقدام مؤثر: ابتدا ارتفاع و طول آزاد دیوار و احتمال دریافت نیروی جانبی را ارزیابی کنید. سپس مشخصات فنی (طول موثر، ضخامت ورق، نوع آبکاری) را با محاسبات سازهای تطبیق دهید و در صورت محیط مرطوب گزینههای گالوانیزه یا پوشش ضدخوردگی را در اولویت قرار دهید. اگر دنبال کاهش هزینه و سرعت اجرا هستید، وال مش میتواند گزینه مناسبی باشد؛ اما وقتی نیاز به انتقال مکانیکی بار یا اتصال مستقیم به اسکلت دارید، وال پست کارایی بهتری نشان میدهد. در قدم بعدی از نصاب مجرب یا مهندس سازه مشورت بگیرید و فهرست جزئیات نصب را از تأمینکننده بخواهید تا از تطابق محصول با نقشهها مطمئن شوید. پیگیری نگهداری دورهای و بازبینی پس از رخدادهای لرزهای را فراموش نکنید. انتخاب درست بین وال پست یا وال مش، تفاوت بین دیواری است که فقط ایستادگی میکند و دیواری که در برابر زمان و زلزله تاب میآورد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره و خرید وال پست با ما در تماس باشید



